لیزر

یزر دندانپزشکی کاربردهای گوناگونی در دندانپزشکی دارند. این کاربردها بستگی به نوع و توان و انرژی و اثرات آنها روی بافت های دهان و دندان دارد. بیشترین شهرت لیزرها به علت اثرات گرمایی – تخریبی آنها است که بعنوان تیغ در جراحی بافت های نرم دهان مجاز بوده و بکار برده می شوند. در ابتدا تصور می شد که از لیزر به توان به عنوان فرز یا مته دندانپزشکی برای تراش دندان و برداشتن پوسیدگی ها استفاده کرد، ولی به علت اثرات گرمایی و تخریبی آنها روی پالپ دندان مورد استفاده قرار نگرفت، تا اینکه اخیر توانسته اند از لیزرهای کم حرارت در بافت های سخت دندانی استفاده کنند.

سازو کار عملکرد لیزر

دستگاه لیزر دندانپزشکی به بیان ساده شامل یک منبع برق، آیینه‌هایی برای هدایت پرتو نور، اپتیک‌های فیبری تحویل دهنده انرژی نوری و کریستال، گاز یا مجموعه‌ای از نیمه هادی‌ها است که در صورت برانگیخته شدن طول موج‌های نوری خاصی را منتشر می‌کند. چنانچه کاربرد تشخیصی یا درمانی لیزر مد نظر باشد، ماده تولید کننده نور ویژگی‌های طول موج خاص لیزر و در نتیجه تاثیر آن بر بدن را مشخص می‌کند. لیزر دنیای پزشکی را متحول ساخته است و امروزه جایگاه آن در قلمرو دندانپزشکی نیز در حال تثبیت است.

کاربرد لیزر در درمان بافت نرم

براساس نتایج پژوهش‌های انجام شده، تهاجم درمان با لیزر نسبت به روش‌های قدیمی کمتر است و در صورت استفاده از لیزر بافت کمتری برداشته می‌شود. لیزر رگ‌ها و پایانه‌های عصبی را پس از برداشتن بدون درد بافت می‌بندد تا درد و خونریزی بیمار کمتر شود. بافت ملتهب پر از آب، ماند بافت نرم بیمار، انرژی لیزر را جذب می‌کند؛ در نتیجه لیزر نمی‌تواند در عمق زیادی نفوذ کند. این ویژگی باعث تشکیل لخته در نقاط خونریزی دهنده می‌شود و پس از جراحی کشیدن دندان به بیمار کمک می‌کند. اما نقطه ضعف آن این است که زخم معمولاً به آهستگی بهبود می‌یابد. امروزه از لیزر در درمان بیماری‌های لثه به منظور جرم گیری و پاک کردن بافت ناسالم لثه استفاده می‌شود. برداشتن بافت پوششی بیمار پاکت لثه در کنار زدودن باکتری‌ها و جرم از سطح ریشه اتصال جدیدی را بین دندان و لثه شکل می‌دهد و وضعیت دندان‌ها را بهبود می‌دهد. لیزر در برداشتن بافت نرم و برای انجام درمان‌هایی مانند جراحی لثه که به منظور اصلاح طرح لبخند انجام می‌شود، بسیار موفق عمل کرده است. لیزر بافت نرم دستگاهی فوق العاده برای عمل فرنکتومی (برداشتن فرنوم یا بند لب یا زیر زبان) است.

استفاده از لیزر برای ترمیم زخم

استفاده ازلیزر کم تون برای ترمیم بهتر زخم برای سالیان متمادی مطرح بوده است ولی نتایج آن دارای همخوانی کامل نمی باشد. کمیته علمی انجمن دندانپزشکی آمریکا ضمن قبول حداقل بودن ریسک آسیب حرارتی ناشی از لیزر کم توان، اینگونه تابش را صرفاً برای ترمیم زخم بحث برانگیز و با عدم توافق اعلام می دارد.

تراش دندان با لیزر

امروزه لیزرهای اربیوم که در بازار دندانپزشکی وارد شده اند، میتوانند بافتهای سخت مثل دندان واستخوان را تراش دهند. و این بسیار فرایند ایمنی است اگر توسط یک فرد آشنا با علم روز انجام شود. اما ایراد کار این است که اولا سرعت کار این دستگاهها هنوز به اندازه توربین نیست. بنابراین زمان تراش دندان با این انواع لیزر دندانپزشکی هنوز طولانی است. ثانیا این دستگاهها بسیار گران هستند وجهت استفاده از آنها باید شارژ زیادی پرداخت شود. اما به هرحال راهی است برای کسانی که از ترس صدای وسایل چرخنده دندانپزشکی به ما مراجعه نمی کنند. مطمینا در دهه آینده دستگاههای لیزر دندانپزشکی بسیار ایده آلی وارد بازار دندانپزشکی میشوند که ما رو از شر بی حسی وصداهای نابهنجار دندانپزشکی رها خواهند کرد.

جراحی زیبایی لثه با لیزر

امروزه جراحی زیبایی لثه از درمان های پرطرفدار می باشد به خصوص در بیماران با لبخند لثه ای یا (gummy smile ). در جراحی لثه در این بیماران با کاهش یا حذف لثه های اضافی و افزایش طول تاج دندان نمای لبخند لثه ای کاهش می یابد.

در گذشته و حتی امروزه با بهره‌گیری از تیغ جراحی این درمان انجام می شود، با بهره گیری از دستگاه به روز لیزر میتوان بدون استفاده از تیغ جراحی این درمان را انجام داد و در واقع مسئله تیغ جراحی و بخیه در این بیماران منتفی می‌شود چرا که لیزر با انرژی خود لثه را برش داده و متعاقب آن، عروق ناحیه لثه را منعقد کرده که خونریزی در این بیماران از بین می رود.

با توجه به خاصیت ضد دردی و ضد التهابی لیزر بیمار احساس خوشایند تری خواهد داشت و با توجه به خاصیت ضد باکتری لیزر خطر بروز عفونت کاهش یافته و نیاز به تزریق بی حسی در این بیماران به حداقل میزان ممکن خواهد رسید.

لیزر و ایمپلنت

لیزرتراپی قادر به کاهش تورم و درد پس از عمل و کوتاه کرده دوره ترمیم زخم جراحی می باشد. علاوه بر این، اثر لیزر در سرعت بخشی بر Integration  و از آنجا “Early Loading”، Modification  سطح ایمپلنت جهت اتصال بهتر فیبروبلاستها و استئوبلاستها و نیز جلوگیری از اتصال باکتریها و بالاخره اثر لیزر در درمان جراحی و غیرجراحی پری ایمپلنت نیز در حال پژوهش و بررسیهای دقیق تر می باشند.

جرم گیری دندان با لیزر

خود فرایند برداشتن جرم را به طور معمول با لیزر انجام نمی دهند. چرا که لیزرهای بافت سخت اگر بخواهند جرم دندان را بردارند، میتوانند به خود دندان هم آسیب برسانند. البته تاکید میکنم که هنوز نمیتوانیم جرم گیری دندان را با لیزر انجام دهیم و مطمینا در آینده لیزرهایی خواهد آمد که بافتها را به صورت انتخابی تر برمیدارد و کمک بسیاری به ما خواهد کرد، اما بعد از جرم گیری با دستگاههای اولتراسونیک و یا پیزوالکتریک، میتوانیم کورتاژ لثه ویا ضدعفونی پاکتها را به صورتی بسیار موثر و کاملا مطمین با لیزرهای دندانپزشکی انجام دهیم.

کاربرد لیزر در درمان آفت

آفت دهان، یک ضایعه دردناک داخل دهانی است که علت بروز آن هنوز کاملا مشخص نیست. اما به هرحال تنها روش هایی که در حال حاضر برای درمان آفت دهان وجود دارد، درمان با کورتونهاست. که یک درمان 5 تا 7 روزه هست. اما لیزرهای کم توان ، میتوانند طی دو تا سه جلسه درمانی کوتاه بافاصله 48 ساعت در فاصله 4 روز آفت دهان شما را ازبین ببرد و حتی ادعا شده که احتمال عود را هم شدیدا پایین می آورد. این خبر خوبی است برای کسانی که از آفت های مکرر در دهانشان شکایتمندند.
منبع:
https://drshahram.com/application-of-laser-in-dentistry/

جراحی پریودنتال چیست؟

گاهی بری درمان بعضی بیماری های لثه و شرایط خاص مانند ژنژیوت یا التهاب لثه، از جراحی پریودنتال استفاده می کنند. به این نوع جراحی معمولا جراحی لثه گفته می شود. هدف از این جراحی، این است که با انجام فرایندهای زیر، بیماری لثوی و صدمات ناشی از آن را درمان کنند:

    رشد دوباره بافت ها و استخوان های آسیب‌دیده
    جلوگیری از افتادن دندان
    کاهش فاصله بین لثه و دندان (که به آن مثلث سیاه گفته می شود)
    تغییرشکل استخوان فک به منظور کاهش احتمال رشد باکتری در شکاف های استخوان
    کاهش باکتری و عفونت در دهان

عمل جراحی لثه چیست و چه بیماری ها و مشکلاتی را برطرف میکند؟

همانطور که گفته شد عمل لثه برای درمان برخی بیماری های مرتبط با لثه انجام میشود. بیماری هایی مانند گینوییت و پریودنتیت نیازمند عمل جراحی لثه هستند.

گینوییت چیست؟

گینوییت نوع خفیفی از بیماری لثه است که می تواند باعث قرمزی لثه، تورم و خونریزی آن شود. بیشتر اوقات، لثه به دلیل بهداشت ضعیف دهان و دندان، پلاک و تارتار دندان، دچار چنین بمیاری میشود. درمان حرفه ای توسط دندانپزشکان متخصص میتواند از بروز چنین بیماری پیشگیری کند یا حتی آن را درمان کند.

پریودنتیت چیست؟

پریودنتیت نیز نوعی شدیدتر از بیماری لثه است که در آن وضعیت لثه بدتر شده و حتی بیماری پیشرفت میکند. در ادامه پیشرفت پریودنتیت، باف آن شروع به پاسخ  های التهاب میکند و التهاب ممکن است به استخوان و بافت های اطراف لثه هم سرایت کند. در طی این فرایند التهابی، لثه ها از دندان جدا می شوند. این وضعیت باعث می شود فضاهایی  ایجاد شود که به نوبه خود باکتری را به دام می اندازند و منجر به شکل گیری عفونت می شوند. در نهایت دندان ممکن است لق شده و بی افتد و حتی استخوان به شدت آسیب ببیند.

انواع جراحی لثه کدامند؟

نوع روش جراحی که دندانپزشک جراح در نظر میگیرد مستقیما بستگی به نوع و شدت بیماری و سلامت عمومی بیمار دارد. قبل از هر روش جراحی، جراح دندانپزشک، لثه ها و اطراف آن ها را با دقت و به صورت تخصصی تمیز میکنند. او تمام پلاک ها، تارتار و باکتری های دندانی را از بین میبرد. زیرا اگر چنین کاری انجام ندهد قطعا حین عمل عفونت و التهاب بافت لثه زیر تیغ جراحی بیشتر میشود.

انواع جراحی لثه در ادامه توضیح داده شده است:

جراحی فلپ لثه (Flap surgery)

جراحی فلپ چیست برای چه کسی انجام میشود؟ جراحی فلپ لثه برای آندسته از بیمارانی مناسب است که دارای آبسه لثه یا پریودنتال عمقی هستند. شوربختانه در این  افراد ممکن است باکتری و تارتار به این آبسه ها نفوذ کره باشد. جراحی فلپ لثه بهترین درمان برای این اشخاص است تا هم آبسه درمان شود و هم بستر باکتری ها بر هم ریخته و آن ها نابود شوند. این عمل شامل بلند کردن بافت لثه از دندان ها برای از بین بردن تجمع تارتار است. بعد از اینکه جراح ناحیه را تمیز کرده و تارتار را خارج کرد، لثه ها را به جای خود برمیگرداند تا دوباره روی دندان ها قرار بگیرند. در بعضی مواقع ممکن است استخوان فک نیز در طی این روش نیاز به تغییر شکل داشته باشد.

عمل پیوند استخوان

همانطور که میدانید ریشه دندان ها درون استخوان فک جوش خورده است و در واقع اطراف این ریشه بافت استخوان فک است. گاهی اوقات پیش می آید که استخوان اطراف ریشه دندان آسیب ببیند. این آسیب میتواند نیازمند پیوند استخوان باشد. ما در این عمل جراحی بافت استخوانی جدید، سالم و مستحکمی را به جای بافت استخوانی آسیب دیده قرار میدهیم. بافت جایگزن میتواند از خود شخص باشد و یا اینکه از یک شخص دیگر گرفته شده باشد. به طور کلی هدف از پیوند استخوان در جراحی لثه ، کمک به حفظ و نگهداری دندان در مکان و موقعیت خودش است.
 عمل بازسازی و احیای بافت لثه

بافت استخوان و بافت لثه هر کدام موقعیت آناتومیکی یکدیگر را دارند. اما ممکن است که بافت لثه در فضایی که باید استخوان وجود داشته باشد یا رشد کند قرار بگیرد و مانع از رشد و قرار گیری استخوان شود. ما برای رفع این مشکل نیز جراحی لثه انجام میدهیم. در طی این روش جراحی، جراح دندانپزشک یک قطعه کوچک مش مانندی را بین استخوان و لثه فرد قرار می دهد. این ماده مانع از رشد لثه در فضایی که باید استخوان وجود داشته باشد. بعد از این عمل استخوان و بافت پیوندی مجدداً در محل خودشان رشد می کنند.

جراحی پیوند لثه

جراحی پیوند لثه چیست و چرا انجام میشود؟ در حالت ن******** باید خط بین لثه و دندان ها نه خیلی پایین و نه خیلی بالا باشد. اما در برخی افراد، این خط در حالت غیرمعمول و غیر طبیعی خود قرار دارد. برای اینکه خط لثه را به شکل طبیعی خود برگردانیم نیازمند انجام جراحی لثه هستیم.

در حالتی که خط لثه بیش از حد پایین باشد ما بافت لثه را کاهش میدهیم و در واقع نام عمل ما لیفت لثه خواهد بود. اما زمانی که خط لثه بالا باشد ما برای پایین آوردن آن مجبوریم از پیوند لثه استفاده کنیم زیرا خود بافت لثه کم است و به تنهایی نمیتواند پایین بیاید.

در طی جراحی پیوند لثه، جراح به طور معمول بافتی را از یک قسمت بدن جدا می کند و مجدداً آن را به ناحیه ای که لثه پایین است متصل یا پیوند میزند. این بافت اغلب از کام یا سقف دهان برداشته میشود که از لحاظ جنس و نوع عملکرد مشابه بافت لثه است.

پیوند بافت نه تنها خطر آسیب بیشتر به خود لثه را کاهش می دهد بلکه به نوعی پوششی بسیار خوب و مطمئن برای پوشاندن ریشه های دندان ها و محافظت از آن ها نیز محسوب میشود.

علل بروز بیماری های لثه

جراحی لثه عبارت است از حذف نسوخ متورم و آماسی از لثه و از بین بردن عوامل تخریب استخوان. جراحی لثه با بی حسی کامل انجام می شود و نباید از آن هراسی داشت.
عوامل که موجب بروز بیماری های پریودنتال می شوند بسیار متعدد بوده و هر کدام به سهم خود نقش بسزایی در بروز و شیوع آن دارند مهم ترین علل بیماری های لثه عبارتند از:
1- پلاک میکروبی: همانگونه که قبلا اشاره شد، علت اصلی بیماری های لثه همانند پوسیدگی دندان مواد سمی موجود در دندان و پلاک دندانی است. و غالب موارد بیماری های لثه نیز ناشی از همین مساله است.
2-تغذیه: رژیم غذایی محتوای قند فراوان دومین علل بیماری های لثه است. قندها در اینجا نیز تقریبا همان نقشی را ایفا می کند که در مورد پوسیدگی دندان داشتند. منتها نحوه عمل آن متفاوت است در اینجا مواد سمی ناشی از فعالیت میکروبی باعث تخریب لثه می گردد.
3-عوامل سیستمیک: بسیاری از بیماری های بدن دارای تظاهراتی در دهان هستند که غالبا به صورت بیماری های لثه بروز می کنند.

بیماری های لثه که نیاز به جراحی دارند

در اینجا به برخی از بیماری های لثه که نیاز به جراحی لثه استفاده کرد اشاره می کنیم:
- بیماری های خونی: کلیه ی بیماری های خونی از جمله کم خونی ها، لوسمی(سرطان خون) و غیره نخستین نشانه خود را در دهان ظاهر می سازند. مثلا یک فرد که به کم خونی مبتلا است لثه های آن به رنگ کبود و رنگ پریده و مستعد بروز خونریزی است و لذا بسیاری از بیماران مبتلا به کم خونی آنمی از خونریزی لثه هنگام خواب و یا در هنگام مسواک زدن شکایت دارند.
دندانپزشک میز باید هنگام کار برای چنین بیمارانی مراقبتهای ویژه ای بکار برد، همچنین یک فرد مبتلا به به لوسمی نیز دارای لثه ای کاملا مشخص می باشد. و در بسیاری از موارد دندانپزشک با مشاهده علائم به این بیماری پی برده و بیمار برای درمان به پزشک مربوطه ارجاع می دهد به علاوه هرگونه کاری برای یک بیمار مبتلا به سرطان خون باید با نظر پزشک متخصص مربوطه باشد. زیرا این بیماران به شدت استعداد خونریزی یا عفونت دارند باید تا رسیدن بیمار به شرایط مطلوب خودداری گردد.
بوی بد دهان و خونریزی خود به خود از لثه یکی از مشکلات این بیماران است.
- بیماری قند: دیابت یا بیماری قند یکی از بیماری های است که از نظر دندانپزشکی بسیار مهم است. علائمی که در دهان بیماران دیابتی مشاهده می شود عبارتند از:
خشکی دهان که خود موجب افزایش پوسیدگی های دندانی و بیماری های لثه می شود.
استعداد ابتلا به عفونت های دندانی و دهانی
تاخیر در التیام زخم ها
همچنین در این بیماری ها هنگام انجام جراحی لثه و کار دندانپزشکی باید مراقبت های لازم صورت گیرد.

منابع مقاله:
https://drshahram.com/gum-surgery/
https://www.medicalnewstoday.com/articles/321168