جراحی لثه

لثه مسئولیت پوشش بافت استخوانی و پوشش دندان تا طوق دندان را دارد. و در صورت تحلیل لثه و عریان شدن ریشه دندان نیاز به پیوند لثه، ضروری می گردد.
در واقع پیوند لثه روند تحلیل لثه ها را متوقف می کند و دلایل مختلفی از قبیل بهداشت ضعیف و بیماری های لثه ، روش نادرست مسواک زدن و… باعث تحلیل لثه می شود.

پیوره یا تحلیل لثه

تحلیل لثه فرآیندی است که بافت حمایت‌کننده اطراف دندان و طوق دندان از بین می رود که این فرآیند به صورت آهسته رخ می دهد و به همین دلیل احتمال اقدام دیرهنگام توسط بیماران وجود دارد و این تحلیل می‌تواند یک یا تعداد زیادی از دندان ها را درگیر کند.
در اوایل تحلیل احتمال شاهد بروز حساسیت دندانی به آب سرد و گرم هستیم و در ادامه نمای دندان و لثه نازیبا می‌شود، به خصوص در صورتی که در ناحیه قدام فک بالاخص در قدام فک بالا تحلیل بروز کرده باشد.

چه کسانی کاندید عمل پیوند لثه هستند؟

لثه ها نوعی بافت هستند که روی ریشه دندان را پوشانده و اطراف دندان ها را احاطه کرده اند. به طور معمول بین دندان و لثه، خطی موسوم به خط لثه قرار دارد. زمانی که این خط بالاتر از حد معمول باشد، میگویند که لثه تحلیل رفته ، پسروی کرده یا بالا رفته است.

از آنجایی که تحلیل رفتن لثه به مرور زمان و کم کم اتفاق می افتد، بسیاری از افراد متوجه آن نمیشوند، تا زمانی که آسیب جدی به لثه و دندانشان وارد شود. تحلیل لثه میتواند به مرور زمان باعث ظاهر شدن ریشه دندان، لق شدن و حتی باعث افتادن آن شود.

هرچند که در برخی موارد عمل جراحی پیوند لثه به منظور زیبایی و برای اصلاح لبخند لثه ای استفاده میشود، اما در اغلب موارد این عمل جراحی به دلیل پیشگیری یا درمان لثه تحلیل رفته انجام داده میشود.

انواع پیوند لثه

سه نوع پیوند لثه وجود دارد:

پیوند لثه آزاد (free gingival graft)

این روش ترجیحی برای افرادی است که لثه های نازکی دارند و برای افزایش حجم و جلوگیری از عقب رفتن آنها به بافت اضافی نیاز دارند. در این روش، مستقیما تکه کوچکی از بافت لایه بالایی سقف دهان برداشته می شود و توسط بخیه به ناحیه ای که به بافت لثه نیاز دارد پیوند زده می شود.

پیوند بافت همبند (connective tissue graft)

این متداول ترین روشی است که برای درمان عقب روی لثه از آن استفاده می شود. طی این روش، برش کوچکی در پوست سقف دهان (کام) ایجاد می شود، تکه کوچکی از بافت زیر آن، که بافت پیوندی زیر اپیتلیال نام دارد، برداشته می شود، و سپس با بخیه به بافت لثه تحلیل رفته متصل می شود. پس از برداشته شدن بافت همبند مورد نیاز برای پیوند، محل بریده شده در سقف دهان با بخیه دوخته می شود.

پیوند پدیکل (جانبی) (pedicle (lateral) graft)

این روش ترجیحی برای افرادی است که بافت لثه زیادی در نزدیکی دندانی که ریشه آن آشکار شده است دارند. بافت پیوند به جای سقف دهان، از لثه اطراف یا نزدیک دندان مورد نظر برداشته می شود. ابتدا بخش کوچکی از بافت پیوند بریده می شود به نحوی که یک لبه آن هنوز چسبیده باشد. سپس لثه بالا یا پایین کشیده می شود (بسته به اینکه دندان در فک پایین یا بالا واقع شده باشد) تا روی سطح ریشه آشکار شده دندان را بپوشاند. انتهای لثه با بخیه در جای خود دوخته می شود. این روش فقط در افرادی که بافت لثه زیادی در مجاورت دندان دارند قابل انجام است. پیوند پدیکل معمولاً موفق ترین نوع پیوند لثه است، زیرا جریان خون را در هیچ قسمتی از دهان قطع نمی کند.

میزان موفقیت جراحی پیوند لثه چقدر است؟

اگر در تشخیص عارضه‌ای که نیاز به انجام پیوند لثه دارد (مانند تحلیل لثه )، درست عمل شود و از روش جراحی مناسبی هم برای این عمل استفاده شود، در اغلب موارد عمل جراحی پیوند لثه، نتایج بسیار خوبی به دنبال خواهد داشت. مهم‌ترین عواملی که می‌توان با توجه به آن، میزان موفقیت عمل جراحی را پیش‌بینی کرد، شامل نوع عارضه‌ای که نیاز به درمان دارد و میزان فشار وارد بر بافت پیوندی بعد از انجام عمل جراحی می‌باشد.

نوع عارضه پیش آمده برای لثه، اهمیت زیادی در ماندگاری بافت پیوندی خواهد داشت. در مورد عوارض کوچکی که در آن، بافت لثه روی دندان اندکی تحلیل رفته است اما در بین دندان‌ها (فضای بین دندانی) مقدار کافی از بافت نرم سالم وجود دارد شانس موفقیت عمل پیوند خیلی بیشتر است، زیرا در واقع سطح ریشه دندان، هیچ نوع ذخیره خونی و گردش خون ندارد و فقط بافت‌های مجاور هستند که می‌توانند به بافت پیوندی خونرسانی کرده و به ماندگاری آن کمک کنند. بنابراین در صورتی که آسیب‌دیدگی لثه در حد کمی باشد، امکان پوشاندن کامل سطح ریشه وجود خواهد داشت. از طرفی هر چقدر آسیب‌دیدگی استخوان در فضای بین دندانی بیشتر باشد شانس موفقیت عمل پیوند برای پوشش کامل ریشه، کمتر خواهد بود.

آمادگی قبل از جراحی لثه

قبل از عمل جراحی لثه پزشکان معمولا بررسی هایی انجام می دهند تا مطمئن شوند این جراحی برای بیمار خطری نداشته باشد. در طی این بررسی ها پزشک معمولا:

    سابقه پزشکی بیمار را چک می کند و روی او آزمایش انجام می دهد
    دندان ها، دهان و فک را معاینه می کند تا از مقاومت و سلامت آن ها مطمئن شود
    دندان ها را معاینه می کند تا مطمئن شود هیچ عفونت، آبسه یا عوامل خطرناک دیگری وجود ندارد که فرایند بهبود را دچار مشکل کند
    درمورد خطرات و مزایای جراحی با بیمار صحبت می کند و برای ادامه کار از او رضایت‌نامه یا اجازه می گیرد.

رعایت نکات ضروری در دوره پیوند لثه از کام

• روز اول جراحی باید از رژیم غذایی نرم و خنک استفاده کرد که رژیم غذایی نرم به این دلیل می‌باشد که تکه های غذایی ناحیه گیرنده که بافت به آنجا پیوند زده شده را دچار آسیب نکند و همینطور ناحیه دهنده بافت در اثر فشار یا ضربه دچار خونریزی و تأخیر در ترمیم نشود. رژیم غذایی خنک در روز اول جراحی به این دلیل است که باعث انقباض عروق شده و از تورم و درد و خونریزی جلوگیری می کند، البته استفاده از کمپرس خون ک نباید مداوم باشد و باید به صورت متناوب استفاده شود یعنی ۱۰ دقیقه کمپرس سرد و ۱۰ دقیقه استراحت بافت مورد نظر است.
• استفاده آنتی بیوتیک: که از بروز عفونت چه در ناحیه دهنده بافت و چه در ناحیه گیرنده بافت جلوگیری می شود.
• تجویز مسکن: که از بروز درد و تورم در ناحیه جراحی شده جلوگیری به عمل آورد.
• استفاده از خمیر پانسمان در ناحیه پیوند زده شده: در واقع از تحریک بافت جلوگیری به عمل آورد.
• استفاده از دهانشویه: که باعث ضدعفونی بافتها شده و از احتمال بروز عفونت جلوگیری به عمل می آورد.
• عدم استفاده از دخانیات: چراکه باعث افزایش درد و کاهش خونرسانی ناحیه شده و احتمال آسیب به پیوند افزایش می یابد.
• عدم استفاده از الکل: چرا که الکل باعث افزایش درد در ناحیه جراحی شده و علاوه بر آن بر ترمیم ناحیه اثر منفی دارد.
  کلا درمان پیوند لثه توسط متخصص لثه یا پریودنتیست در یک جلسه انجام می شود.

عوارض پیوند لثه

عوارض پیوند لثه بسیار کم و نادر است. با این حال، ممکن است افراد موارد زیر را تجربه کنند:

    خونریزی و/ یا تورم لثه
    احساس لق شدن دندان ها (اگرچه فقط موقتی باشد)
    حساس شدن دندانها
    فضاهایی که بین دندان ها ظاهر می شوند
    عفونت، اگرچه بسیار نادر است

در موارد نادر، ممکن است بافت پیوند به درستی با محل پیوند سازگار نباشد. در این صورت، ممکن است لازم باشد که دوباره عمل انجام شود. بعلاوه، اگر بیمار از ظاهر جدید ایجاد شده در دهان خود راضی نباشد، پریودنتیست می تواند توسط عمل اصلاح لثه (gingivoplasty) ظاهر خوشایند تری برای آن ایجاد کند.

آیا پیوند لثه درد دارد؟

در حین عمل با توجه به اینکه از بیحسی استفاده میشود شما قاعدتا نباید هیچ دردی تجربه کنید. اما بعد از عمل درمان تحلیل لثه بسته به نوع عمل، ممکن است درد مختصری تجربه کنید. اگر برای عمل شما، از پیوند بیگانه (از شخص دیگری) استفاده شده باشد شما درد کمتری تجربه خواهید کرد. اما اگر پیوند لثه از کام یا سقف دهان باشد درد بیشتری را تجربه خواهید کرد که البته این درد چند روز بیشتر طول نخواهد کشید.

عمل پیوند لثه در ایمپلنت

در برخی از موارد کاشت ایمپلنت دندان، پیوند استخوان تنها اقدامات تکمیلی نیست که پزشک متخصص برای زمینه سازی کاشت ایمپلنت دندان انجام میدهد، و ممکن است پیوند لثه را برای موفقیت بهتر کاشت دندان نیز توصیه کند. عمل پیوند لثه به طور همزمان بعد از کشیدن دندان جهت ایمپلنت انجام میشود تا از عقب نشینی بافت لثه و حفظ توده استخوانی کمک کند.

اما تحلیل و ضعیف شدن لثه یکی از عوارض بعد از کاشت ایمپلنت دندان میتواند باشد که بعد از مدتی از کاشت ایمپلنت برای بیمار رخ میدهد. از این رو برای تقویت و ذخیم کردن این بافت، باید پیوند لثه ایمپلنت در آن محل صورت بگیرد. این پیوند لثه ایمپلنت معمولا از بافت همبند نحیه کام گرفته میشود اما امکان دارد که بتوان از نقاط دیگر دهان نیز پیود لثه صورت بگیرد.

منبع:
https://drshahram.com/gum-transplant/
https://www.webmd.com/oral-health/guide/gum-tissue-graft-surgery
https://www.medicalnewstoday.com/articles/322115

جراحی پریودنتال چیست؟

گاهی بری درمان بعضی بیماری های لثه و شرایط خاص مانند ژنژیوت یا التهاب لثه، از جراحی پریودنتال استفاده می کنند. به این نوع جراحی معمولا جراحی لثه گفته می شود. هدف از این جراحی، این است که با انجام فرایندهای زیر، بیماری لثوی و صدمات ناشی از آن را درمان کنند:

    رشد دوباره بافت ها و استخوان های آسیب‌دیده
    جلوگیری از افتادن دندان
    کاهش فاصله بین لثه و دندان (که به آن مثلث سیاه گفته می شود)
    تغییرشکل استخوان فک به منظور کاهش احتمال رشد باکتری در شکاف های استخوان
    کاهش باکتری و عفونت در دهان

عمل جراحی لثه چیست و چه بیماری ها و مشکلاتی را برطرف میکند؟

همانطور که گفته شد عمل لثه برای درمان برخی بیماری های مرتبط با لثه انجام میشود. بیماری هایی مانند گینوییت و پریودنتیت نیازمند عمل جراحی لثه هستند.

گینوییت چیست؟

گینوییت نوع خفیفی از بیماری لثه است که می تواند باعث قرمزی لثه، تورم و خونریزی آن شود. بیشتر اوقات، لثه به دلیل بهداشت ضعیف دهان و دندان، پلاک و تارتار دندان، دچار چنین بمیاری میشود. درمان حرفه ای توسط دندانپزشکان متخصص میتواند از بروز چنین بیماری پیشگیری کند یا حتی آن را درمان کند.

پریودنتیت چیست؟

پریودنتیت نیز نوعی شدیدتر از بیماری لثه است که در آن وضعیت لثه بدتر شده و حتی بیماری پیشرفت میکند. در ادامه پیشرفت پریودنتیت، باف آن شروع به پاسخ  های التهاب میکند و التهاب ممکن است به استخوان و بافت های اطراف لثه هم سرایت کند. در طی این فرایند التهابی، لثه ها از دندان جدا می شوند. این وضعیت باعث می شود فضاهایی  ایجاد شود که به نوبه خود باکتری را به دام می اندازند و منجر به شکل گیری عفونت می شوند. در نهایت دندان ممکن است لق شده و بی افتد و حتی استخوان به شدت آسیب ببیند.

انواع جراحی لثه کدامند؟

نوع روش جراحی که دندانپزشک جراح در نظر میگیرد مستقیما بستگی به نوع و شدت بیماری و سلامت عمومی بیمار دارد. قبل از هر روش جراحی، جراح دندانپزشک، لثه ها و اطراف آن ها را با دقت و به صورت تخصصی تمیز میکنند. او تمام پلاک ها، تارتار و باکتری های دندانی را از بین میبرد. زیرا اگر چنین کاری انجام ندهد قطعا حین عمل عفونت و التهاب بافت لثه زیر تیغ جراحی بیشتر میشود.

انواع جراحی لثه در ادامه توضیح داده شده است:

جراحی فلپ لثه (Flap surgery)

جراحی فلپ چیست برای چه کسی انجام میشود؟ جراحی فلپ لثه برای آندسته از بیمارانی مناسب است که دارای آبسه لثه یا پریودنتال عمقی هستند. شوربختانه در این  افراد ممکن است باکتری و تارتار به این آبسه ها نفوذ کره باشد. جراحی فلپ لثه بهترین درمان برای این اشخاص است تا هم آبسه درمان شود و هم بستر باکتری ها بر هم ریخته و آن ها نابود شوند. این عمل شامل بلند کردن بافت لثه از دندان ها برای از بین بردن تجمع تارتار است. بعد از اینکه جراح ناحیه را تمیز کرده و تارتار را خارج کرد، لثه ها را به جای خود برمیگرداند تا دوباره روی دندان ها قرار بگیرند. در بعضی مواقع ممکن است استخوان فک نیز در طی این روش نیاز به تغییر شکل داشته باشد.

عمل پیوند استخوان

همانطور که میدانید ریشه دندان ها درون استخوان فک جوش خورده است و در واقع اطراف این ریشه بافت استخوان فک است. گاهی اوقات پیش می آید که استخوان اطراف ریشه دندان آسیب ببیند. این آسیب میتواند نیازمند پیوند استخوان باشد. ما در این عمل جراحی بافت استخوانی جدید، سالم و مستحکمی را به جای بافت استخوانی آسیب دیده قرار میدهیم. بافت جایگزن میتواند از خود شخص باشد و یا اینکه از یک شخص دیگر گرفته شده باشد. به طور کلی هدف از پیوند استخوان در جراحی لثه ، کمک به حفظ و نگهداری دندان در مکان و موقعیت خودش است.
 عمل بازسازی و احیای بافت لثه

بافت استخوان و بافت لثه هر کدام موقعیت آناتومیکی یکدیگر را دارند. اما ممکن است که بافت لثه در فضایی که باید استخوان وجود داشته باشد یا رشد کند قرار بگیرد و مانع از رشد و قرار گیری استخوان شود. ما برای رفع این مشکل نیز جراحی لثه انجام میدهیم. در طی این روش جراحی، جراح دندانپزشک یک قطعه کوچک مش مانندی را بین استخوان و لثه فرد قرار می دهد. این ماده مانع از رشد لثه در فضایی که باید استخوان وجود داشته باشد. بعد از این عمل استخوان و بافت پیوندی مجدداً در محل خودشان رشد می کنند.

جراحی پیوند لثه

جراحی پیوند لثه چیست و چرا انجام میشود؟ در حالت ن******** باید خط بین لثه و دندان ها نه خیلی پایین و نه خیلی بالا باشد. اما در برخی افراد، این خط در حالت غیرمعمول و غیر طبیعی خود قرار دارد. برای اینکه خط لثه را به شکل طبیعی خود برگردانیم نیازمند انجام جراحی لثه هستیم.

در حالتی که خط لثه بیش از حد پایین باشد ما بافت لثه را کاهش میدهیم و در واقع نام عمل ما لیفت لثه خواهد بود. اما زمانی که خط لثه بالا باشد ما برای پایین آوردن آن مجبوریم از پیوند لثه استفاده کنیم زیرا خود بافت لثه کم است و به تنهایی نمیتواند پایین بیاید.

در طی جراحی پیوند لثه، جراح به طور معمول بافتی را از یک قسمت بدن جدا می کند و مجدداً آن را به ناحیه ای که لثه پایین است متصل یا پیوند میزند. این بافت اغلب از کام یا سقف دهان برداشته میشود که از لحاظ جنس و نوع عملکرد مشابه بافت لثه است.

پیوند بافت نه تنها خطر آسیب بیشتر به خود لثه را کاهش می دهد بلکه به نوعی پوششی بسیار خوب و مطمئن برای پوشاندن ریشه های دندان ها و محافظت از آن ها نیز محسوب میشود.

علل بروز بیماری های لثه

جراحی لثه عبارت است از حذف نسوخ متورم و آماسی از لثه و از بین بردن عوامل تخریب استخوان. جراحی لثه با بی حسی کامل انجام می شود و نباید از آن هراسی داشت.
عوامل که موجب بروز بیماری های پریودنتال می شوند بسیار متعدد بوده و هر کدام به سهم خود نقش بسزایی در بروز و شیوع آن دارند مهم ترین علل بیماری های لثه عبارتند از:
1- پلاک میکروبی: همانگونه که قبلا اشاره شد، علت اصلی بیماری های لثه همانند پوسیدگی دندان مواد سمی موجود در دندان و پلاک دندانی است. و غالب موارد بیماری های لثه نیز ناشی از همین مساله است.
2-تغذیه: رژیم غذایی محتوای قند فراوان دومین علل بیماری های لثه است. قندها در اینجا نیز تقریبا همان نقشی را ایفا می کند که در مورد پوسیدگی دندان داشتند. منتها نحوه عمل آن متفاوت است در اینجا مواد سمی ناشی از فعالیت میکروبی باعث تخریب لثه می گردد.
3-عوامل سیستمیک: بسیاری از بیماری های بدن دارای تظاهراتی در دهان هستند که غالبا به صورت بیماری های لثه بروز می کنند.

بیماری های لثه که نیاز به جراحی دارند

در اینجا به برخی از بیماری های لثه که نیاز به جراحی لثه استفاده کرد اشاره می کنیم:
- بیماری های خونی: کلیه ی بیماری های خونی از جمله کم خونی ها، لوسمی(سرطان خون) و غیره نخستین نشانه خود را در دهان ظاهر می سازند. مثلا یک فرد که به کم خونی مبتلا است لثه های آن به رنگ کبود و رنگ پریده و مستعد بروز خونریزی است و لذا بسیاری از بیماران مبتلا به کم خونی آنمی از خونریزی لثه هنگام خواب و یا در هنگام مسواک زدن شکایت دارند.
دندانپزشک میز باید هنگام کار برای چنین بیمارانی مراقبتهای ویژه ای بکار برد، همچنین یک فرد مبتلا به به لوسمی نیز دارای لثه ای کاملا مشخص می باشد. و در بسیاری از موارد دندانپزشک با مشاهده علائم به این بیماری پی برده و بیمار برای درمان به پزشک مربوطه ارجاع می دهد به علاوه هرگونه کاری برای یک بیمار مبتلا به سرطان خون باید با نظر پزشک متخصص مربوطه باشد. زیرا این بیماران به شدت استعداد خونریزی یا عفونت دارند باید تا رسیدن بیمار به شرایط مطلوب خودداری گردد.
بوی بد دهان و خونریزی خود به خود از لثه یکی از مشکلات این بیماران است.
- بیماری قند: دیابت یا بیماری قند یکی از بیماری های است که از نظر دندانپزشکی بسیار مهم است. علائمی که در دهان بیماران دیابتی مشاهده می شود عبارتند از:
خشکی دهان که خود موجب افزایش پوسیدگی های دندانی و بیماری های لثه می شود.
استعداد ابتلا به عفونت های دندانی و دهانی
تاخیر در التیام زخم ها
همچنین در این بیماری ها هنگام انجام جراحی لثه و کار دندانپزشکی باید مراقبت های لازم صورت گیرد.

منابع مقاله:
https://drshahram.com/gum-surgery/
https://www.medicalnewstoday.com/articles/321168